ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ “ΠΑΙΔΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟ”

Στο πλαίσιο του μαθήματος προσεγγίζεται το σύγχρονο εικονογραφημένο παιδικό βιβλίο. Εξετάζονται ζητήματα που σχετίζονται με τον προσδιορισμό του είδους, τη σχέση του με άλλες αφηγηματικές μορφές, την ερμηνεία στοιχείων του λεκτικού και οπτικού κειμένου. Διερευνώνται οι ιδιότητες των εικονογραφημένων βιβλίων, οι δυνατότητές τους στην ανάπτυξη του αναγνώστη λογοτεχνίας, οι τρόποι με τους ανταποκρίνονται αισθητικά οι αναγνώστες, καθώς και το ζήτημα του ηλικιακού κοινού. Έμφαση δίνεται στην ανάπτυξη των χαρακτήρων, της πλοκής, της οπτικής γωνίας, του θέματος, του χρόνου και του χώρου, σε συνδυασμό με τις συμβάσεις και τις τεχνικές της εικόνας. Αναλύονται η δομή της σελίδας και οι αφηγηματικές δυνατότητες της οργάνωσης των εικόνων, των γραμμών, των χρωμάτων, των πλάνων κ.α. 

Περίγραμμα Μαθήματος-ΠΒ3.pdf

Η λαϊκή λογοτεχνία αποτελεί είδος και φαινόμενο εξελισσόμενο μέσα στο χρόνο και, ως τέτοιο απασχολεί τη λαογραφία όχι μόνο από λογοτεχνική, αλλά και από ιστορική και κοινωνική άποψη. Όπως και τα άλλα είδη της λαϊκής τέχνης, αποσκοπεί στην ικανοποίηση συλλογικότερων αναγκών. Οι διεθνείς εξελίξεις στον τομέα της λαογραφίας έδειξαν ότι τα λαογραφικά είδη (παραμύθια, παροιμίες, τραγούδια, έθιμα, υλικός βίος) μπορούν να αξιοποιηθούν σε ποικίλα κοινωνικά συμφραζόμενα και έτσι να συμβάλουν στην ευαισθητοποίηση του ευρύτερου κοινού γύρω από θέματα λαϊκού πολιτισμού που άπτονται της ζωντανής κοινωνικής μνήμης της εποχής μας.

Η έλευση της νέας χιλιετίας έφερε νέα δεδομένα στο χώρο του λαϊκού πολιτισμού: μια εποχή δευτερογενούς, όπως την αποκάλεσε προφητικά ο Ong, προφορικότητας, επιφέροντας ποικίλες αλλαγές τόσο στη διάχυση και τη διάδοση όσο και στην (ανα) δημιουργία των περισσότερων ειδών της λαϊκής λογοτεχνίας. Το μάθημα στοχεύει στη γνωριμία και την εξοικείωση με το μύθο, το θρύλο και το λαϊκό παραμύθι, τις νέες μορφές που λαμβάνουν στην εποχή του αλληλεπιδραστικού διαδικτύου, αλλά και την αξιοποίησή τους στην αφηγηματική και εκπαιδευτική πράξη. 

Περίγραμμα Μαθήματος-ΠΒ4.pdf

Αντικείμενο του μαθήματος είναι η διαμόρφωση του πλαισίου εξέτασης και αξιολόγησης των παιδικών βιβλίων γνώσεων, η εξοικείωση με το περιεχόμενο του όρου, τη θεματική και ειδολογική κατηγοριοποίησή τους καθώς και τη διεπιστημονική προσέγγισή τους. Ως εκ τούτου το μάθημα περιλαμβάνει τους παρακάτω άξονες:

1. Ιστορική αναδρομή στα βιβλία γνώσεων
2. Ορισμός και κατηγοριοποίηση των παιδικών βιβλίων γνώσεων.
3. Αξιολόγηση των παιδικών βιβλίων γνώσεων
4. Η εικόνα και η υλικότητα στο παιδικό βιβλίο γνώσεων
5. Βιογραφίες
6. Ζητήματα ιδεολογίας στα παιδικά βιβλία γνώσεων
7. Ιστορικά παιδικά βιβλία γνώσεων
8. Παιδικά βιβλία γνώσεων για το περιβάλλον
9. Παιδικά βιβλία γνώσεων για την Τέχνη
10. Παιδικά βιβλία γνώσεων για τον Ενεργό Πολίτη

Περίγραμμα Μαθήματος-ΠΒ5.pdf

• Η διαφορετικότητα αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο της σύγχρονης κοινωνίας και αποτυπώνεται με ποικίλους τρόπους στην παιδική λογοτεχνία. Το μάθημα «Παιδικό Βιβλίο και Διαφορετικότητα» πραγματεύεται τον ρόλο του παιδικού βιβλίου ως εργαλείου κατανόησης, ενσυναίσθησης και αποδοχής, με ιδιαίτερη έμφαση στη διδακτική του αξιοποίηση στη σχολική τάξη και σε ψυχοεκπαιδευτικά πλαίσια. Εξετάζονται βασικές έννοιες όπως η διαφορετικότητα, η ετερότητα, οι ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες -αναπηρία, καθώς και η συμπερίληψη, αλλά και οι τρόποι με τους οποίους οι μορφές αυτές αποτυπώνονται στα παιδικά βιβλία. Μέσα από τη μελέτη της πλοκής, των χαρακτήρων και της εικονογράφησης, οι μεταπτυχιακοί/ες φοιτητές/τριες καλούνται να αναλύσουν σύγχρονα παραδείγματα, να διερευνήσουν κριτήρια επιλογής και να μετατρέψουν τα έργα σε παιδαγωγικό υλικό. Η μαθησιακή διαδικασία ολοκληρώνεται με τον σχεδιασμό εκπαιδευτικών σεναρίων που προάγουν τη συμπερίληψη και την ανάπτυξη μιας κουλτούρας αποδοχής στο σχολικό περιβάλλον.
  Ενδεικτικοί άξονες του μαθήματος:
  ▪Εισαγωγή στο στο μάθημα και γνωριμία: παρουσίαση στόχων και περιεχομένου μαθήματος, γνωριμία μεταπτυχιακών φοιτητών/τριών και ανταλλαγή αρχικών εμπειριών και προσδοκιών.
  ▪Εισαγωγικές έννοιες: βασικές αρχές της ειδικής και της συμπεριληπτικής εκπαίδευσης και της λογοτεχνίας, μέσα από βιωματικές ασκήσεις και δραστηριότητες.
  ▪Θεωρητική θεμελίωση της διαφορετικότητας: ορισμοί (διαφορετικότητα, ετερότητα, αναπηρία), η σχέση της συμπεριληπτικής εκπαίδευσης με την κοινωνία, το βίωμα και η ταυτότητα του ατόμου με διαφορετικότητα.
• Μορφές διαφορετικότητας: μαθησιακές δυσκολίες, διαταραχές λόγου και επικοινωνίας, διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητα, νοητική αναπηρία, διαταραχές του αυτιστικού φάσματος, σωματικά και κινητικά προβλήματα, αισθητηριακά προβλήματα όρασης και ακοής, συναισθηματικές και συμπεριφορικές δυσκολίες, χαρισματικότητα, πολιτισμική και γλωσσική διαφορετικότητα.
  ▪Η αποτύπωση της διαφορετικότητας στο παιδικό βιβλίο: το παιδικό βιβλίο ως εργαλείο κατανόησης, κριτήρια επιλογής, παρουσίαση σύγχρονων παραδειγμάτων.
  ▪Λογοτεχνική και αισθητική ανάλυση: πλοκή, ρόλος χαρακτήρων, στάδια βίωσης της διαφορετικότητας, γλώσσα, ύφος και εικονογράφηση.
  ▪Εκπαιδευτική αξιοποίηση του παιδικού βιβλίου: σχεδιασμός δραστηριοτήτων στη σχολική τάξη, καθορισμός παιδαγωγικών στόχων, καλλιέργεια ενσυναίσθησης και αξιολόγηση.
  ▪Σχεδιασμός διδακτικών προγραμμάτων και εκπαιδευτικών σεναρίων: ανάπτυξη προγραμμάτων και σεναρίων με βάση παιδικά βιβλία που προάγουν τη συμπερίληψη.
  ▪Εργασίες φοιτητών/τριών: ατομικές και ομαδικές μελέτες, αναλύσεις βιβλίων, προτάσεις διδακτικής αξιοποίησης και δημιουργία εκπαιδευτικών παρεμβάσεων.
  ▪Παρουσίαση και ανατροφοδότηση: παρουσίαση σεναρίων και εργασιών, συλλογική συζήτηση, αναστοχασμός και αξιολόγηση της μαθησιακής εμπειρίας.

Περίγραμμα Μαθήματος-ΠΒ6.pdf